Mars çevresinde 19 yıldır dolaşan Mars Express, bu kadar yılın ardından ilk kez bir yazılım güncellemesi alacak

ESA’nın Mars Express uzay aracındaki yazılım, 19 yılın akabinde birinci kere güncelleniyor. Bu güncelleme yörünge aracına gezegenin altında su aramak ve büyük ayı Phobos’u incelemek için yeni yetenekler kazandıracak.

Mars Express 2 Haziran 2003’te fırlatılmıştı ve başlangıçta iki bileşenden oluşuyordu: Mars Express Orbiter (Yörünge Aracı) ve Beagle 2 Lander (İniş Aracı). Ne yazık ki, iniş aracı hür bırakılarak Kızıl Gezegenin yüzeyine ulaştıktan sonra Dünya ile temas kuramadı ve kaybolduğu varsayım ediliyor. Fakat yörünge aracı, 19 yıl hizmette olmasına karşın hala çalışıyor ve Mars’ın etrafında dönüyor.

Şimdi, İtalya’daki Istituto Nazionale di Astrofisica (INAF) mühendisleri uzay aracının yazılımını yeniliyorlar. Bu güncelleme, Mars Express Orbiter’ın MARSIS radyo dalgası aygıtını kullanarak Mars yüzeyinin altında gizli suyu aramaya devam etmesine ve gezegenin en yakın uydusu Phobos’u daha verimli bir biçimde izlemesine imkan tanıyacak. MARSIS bugün INAF tarafından çalıştırılıyor ve İtalyan Uzay Ajansı tarafından finanse ediliyor.

MARSIS baş araştırmacısı ve INAF operasyon müdürü Andrea Cicchetti, yaptığı açıklamada “Önceden, Mars’taki en değerli özellikleri incelemek ve uydusu Phobos’u incelemek için çok sayıda yüksek çözünürlüklü data depolayan ve aygıtın yerleşik belleğini çok süratli bir formda dolduran karmaşık bir tekniğe güveniyorduk” diyor ve ekliyor: “Yeni yazılım, gereksinimimiz olmayan bilgileri atarak, MARSIS’i beş kat daha uzun mühlet çalıştırmamıza ve her geçişte çok daha geniş bir alanı keşfetmemize imkan tanıyor.

Mars Express bu nedenle Mars’ın Güney Kutbu yakınlarında yüksek çözünürlüklerde su işaretleri aramaya devam edecek. Misyon üzerinde çalışan bilim insanlarından Colin Wilson, yazılımın “fırlatılmasından 19 yıl sonra, araç içinde orijinal bir aygıta sahip olmak gibi” olduğunu söyledi.

Mars Express, ESA’nın birinci gezegen misyonuydu ve Dünya’dan diğer bir gezegenin yörüngesinde dönen en eski ikinci faal uzay aracı olarak büyük ehemmiyete sahip. Güncellemeyi uygulamaya yardımcı olan İtalyan BT danışmanlık firması Enginium’da mühendis olan Carlo Nenna‘ya nazaran, bu kadar uzun bir müddet sonra yeni yazılımı bu kadar eski bir yörüngeye taşımak sıkıntı: “MARSİS’in performansını güzelleştirmek için bir kadro zorluklarla karşılaştık. Bunların en küçüğü MARSIS yazılımının orjinal olarak 19 yıl evvel Microsoft Windows 98 tabanlı bir geliştirme ortamı kullanılarak tasarlanmasıydı.

Uzay aracı, Mars’ın atmosferini, iklimini ve jeolojisini incelemek için çeşitli kameralar, spektrometreler ve bir radar altimetre dahil olmak üzere yedi araç taşıyor. Mars Express, gezegende su buzu ve karbondioksit buzu belirtilerini birinci fark eden araçtı ve bilim insanlarının bir vakitler yaşanabilir olup olmadığını sorgulamasına yol açtı. Ayrıyeten, muhtemelen uzun vakit evvel yanardağların sıcak fırınlarında dövülmüş metan belirtilerine işaret eden datalar de topladı.