Sağlıktan perakendeye kadar birçok dalda istihdam edilenler, hayat maliyetinin daha düşük olduğu Anadolu’ya yöneldi. Eylül ayında daha da artması beklenen çalışan göçünün, önümüzdeki periyotta eleman bulma derdine yol açması bekleniyor.
Sektör temsilcileri, kelam konusu göçü durdurmak için çalışanlara yönelik kira ve lojman üzere dayanakların bir an evvel devreye alınması gerektiği vurguladı.
Dünya’dan Leyla İlhan- Yener Karadeniz-Merve Yiğitcan’ın haberine nazaran Türkiye’de son aylarda süratle artarak haziran ayında yüzde 78,62 ile son 24 yılın rekorunu kıran enflasyon, büyük kentler ve turizm bölgelerinde yüksek talebe bağlı olarak çok daha sert hissediliyor. Bu da kelam konusu bölgelerde hayatın daha pahalılaşması manasına geliyor.
Fiyat artışlarının en sert hissedildiği alanlardan biri de konut kiraları… En son temmuz ayında gerçekleşen asgari ücret zammına karşın fahiş oranlarda artan kiralar, İstanbul üzere büyükşehirler ve Antalya üzere kıyı bölgelerde hayatı daha da zorlaştırıyor. Kelam konusu gelişmelerin Türkiye genelinde en yüksek kira bedeline sahip olan Muğla, Antalya ve İstanbul üzere kentlerden, doğu vilayetlerine kira kaynaklı göçe yol açtığı belirtiliyor.
İstanbul’da ortalama kira 8 bin TL’yi geçti
Gayrimenkul kesimine yönelik tahlil hizmeti sunan endeksa.com’un datalarına nazaran haziran ayı itibariyle ortalama kiralar son bir yılda Muğla’da yüzde 73 artarak 14 bin 937 TL’ye, Antalya’da yüzde 310 artarak 10 bin 397 TL’ye ve İstanbul’da yüzde 168 artarak 8 bin 107 TL’ye çıktı.
Yüksek kira artışları, bir periyot en cazip bölgeler ortasında gösterilen bu büyükşehirlerin memur ve düşük gelirler için adeta mahrumiyet bölgesine dönüşmesine yol açtı. Bu durum bilakis göçü hızlandırırken, birebir vakitte çalışmak için büyükşehirlere gelmek isteyenleri de durdurdu.
Artan göç, perakende bölümünden dokumacılık kesimine kadar emek ağır birçok kesimde emekçi bulma sıkıntılarının artmasına yol açtı. Bu bölgelerde faaliyet gösteren birçok şirket ise bu olumsuz durum için harekete geçti.
Sağlık dalında faaliyet gösteren birtakım oyuncuların lojman üretimi için kolları sıvadığı öğrenilirken, emsal takviyelerin artması gerektiği lisana getirildi. Birçok bölüm temsilcisi, göçün yaşandığı bu kentlere yine cazibe kazandırmak için lojman üretimi, kira takviyesi, kooperatif modeliyle kiralık konut üretimi yahut öğrenci yurdu üzere yetişkinlerin kalabileceği yurtların yapılması gerektiğini söz etti.
“Bekar çalışanlar daha fazla istihdam edilebilir”
İstanbul Gayrimenkul Değerleme Kurucu ve Yönetici Ortaklarından Ahmet Büyükduman, kamu çalışanları için yüksek kiraların bulunduğu bölgelerin artık mahrumiyet bölgeleri haline geleceğini, bu nedenle bu bölgelerde kamuda daha fazla bekar çalışanın istihdam edileceğini savundu. Onların da iki-üç kişi bir ortaya gelerek mesken tutma yoluna gideceğini anlatan Büyükduman, ya da yetişkin yurdu üzere yurt yahut otellerde kalma yoluna gideceğini ileri sürdü. Sürecin devam etmesi halinde kamunun okullara öğretmen bulmasının zorlaşacağını kaydeden Büyükduman, “ABD’de belediyeler öğretmen çekmek için lojmanlar yapıyor. Kiraların 2 bin ila 3 bin dolar olduğu yerlerde güzel öğretmenleri çekmek için 500 dolarlık kira yardımı veriyorlar” dedi. Büyükduman, evvelden mahrum bölgelerde kamunun çalışanları için lojman yaparken, günümüzde ise Muğla, Antalya üzere kiraların çok yüksek olduğu bölgelerde Merkez Bankası’nın fiyat endeksi baz alınarak bölgesel bazlı kira takviyesinin verilebileceğini ya da lojman imalinin gündeme alınması gerektiğini söyledi. Öte yandan Ahmet Büyükduman, Bodrum, Marmaris ve Muğla üzere bölgelerin tıpkı vakitte birer emeklilik alanları olduğunu belirterek, şunları söyledi: “Bu bireylerin kıyıdaki mevcut konutlarını kiraya verip, memleketlerine gitme ihtimali olabilir. Münasebetiyle evvelce büyükşehirlerden kıyılara emekli göçü vardı, artık ise kıyılardan iç bölgelere emekli göçü olabilir.”
“Taşınma hareketliliği başladı”
Mars Investment Genel Müdürü Hakan Bucak da “Fiyat artışlarının bu türlü devam etmesi, insanların iş bularak daha uygun fiyatlı iç bölgelere göç etmesine neden olacak” dedi.
Satın alma gücündeki düşüş nedeniyle kamu ve özel dal çalışanlarının öbür kentlere taşınmasıyla ilgili bir hareketlilik başladığını aktaran Bucak, şu bilgileri paylaştı: “Bir de üniversite mezunu olup İstanbul’dan iş teklifi alan gençler de kiralar nedeniyle şu anda anne ve babalarının konutundan çıkamıyor. Yabancıya ikametgah sınırlaması gelmesiyle, bu meskenler yine kiralık olarak piyasaya sürülmek zorunda kalacak. Bu dairelerin piyasaya sürülmesiyle fiyatlarda bir düşüş olabilir.”
“Bu kentler çalışanlar için cazibe olmaktan çıkıyor”
Artan kiralardan ötürü evvelce İstanbul’a yahut yazlık bölgelere gitmek isteyenlerin artık buraları tercih etmediğini söyleyen Realtyplus Franchising Kurucu Ortağı Özhan Carda, kooperatiflerin tekrar canlandırılması gerektiğini söyledi. Carda, “Bu kooperatifler kamunun hazine yerlerini yalnızca düşük fiyata kiraya verilecek formda konut üretecek. Burada artırım oranlarını devletin denetim ettiği bir model yapılabilir” diye konuştu.
KESK Eş Lideri: Barınamama sorunu eylülde daha da artacak
Yüksek kiraların başrol oynadığı satın alma gücündeki erozyon nedeniyle büyük kentlerden ve kıyı beldelerinden tayinlerini isteyen kamu çalışanı ve hekim sayısındaki artış, meslek örgütlerinin de gündeminde. Kamu İşçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Eş Genel Lideri Mehmet Bozgeyik, gerçek manada kamu çalışanlarının fiyatlarındaki bedel kaybının büyük kentlerde yaşamayı daha da zorlaştırdığını; bilhassa İstanbul, Ankara, İzmir ve beğenilen kıyı kentlerinde çalışan bir memurun maaşının yüzde 70’ini kiraya vermek zorunda olduğunu kaydetti. Kiralara getirilen azami yüzde 25 artış zorunluluğuna karşın, mesken sahipleri ile kiracılar ortasında yaşanan meselelerin arttığına değinen Bozgeyik, bilhassa üniversite öğrencilerinin metropollere dönüş yapacağı eylül ayından itibaren, çok büyük bir barınamama sorunu ile karşı karşıya kalınacağına dikkat çekti. KESK olarak toplu görüşmeler sırasında kamu işçilerine kira dayanağı verilmesi noktasında talepleri olduğunu, fakat yerine getirilmediğini hatırlatan Bozgeyik, temmuz ayında yapılan fiyat artışının yaşanan krizi gideremeyeceğini ileri sürerek, “Elimizde tam olarak bir sayısal bilgi şimdi yok. Lakin kendi üyelerimizle yaptığımız toplantılarda görüyoruz ki büyük kentlerden daha çok Anadolu’ya, memurların kendi kentlerine tayin isteme yönelimi artıyor” diye konuştu.
Türkiye Kamu-Sen Lideri: “Lojman sağlamak lazım”
Türkiye Kamu-Sen Genel Lideri Başkan Kahveci de büyükşehirlerden Anadolu’ya tayin isteme eğiliminin çok yeni olmadığını söylerken, “Bodrum, Marmaris üzere yerleşim yerlerinde yaz dönemi nüfus çok arttığı için o bölgelere görevlendirmeler oluyor. Fakat orada kiralar yüksek olduğu için gitmek istemiyorlar. Bunu biliyoruz. Bodrum’da kamu çalışanları, sıhhat çalışanları alışılmış ki kirada zorlanır, zira yüksek. Bu nedenle lojman sağlamak lazım” diye konuştu.
patronlardunyasi.com